Strona główna Wiadomości

14 października ponowny pochówek generała Pierackiego. Pod honorowym patronatem Prezydenta RP

Październik 1935. Stary Cmentarz. Na pierwszym planie mauzoleum Pierackiego. W głębi trumna z jego ciałem. Fot. Józef Gawłowski / Twój Sącz

Ponowny, czwarty (!) w historii pochówek generała Bronisława Wilhelma Pierackiego w Nowym Sączu, ma być głównym wydarzeniem miejskich obchodów 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Patronat Narodowy nad uroczystościami objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda.

„Dla uhonorowania postaci i zasług gen. Bronisława Wilhelma Pierackiego, polskiego dowódcy i polityka, uczestnika walk o niepodległość Polski, ministra II Rzeczypospolitej i Kawalera Orderu Orła Białego w uznaniu dla organizatora uroczystości – Władz Samorządowych Miasta Nowego Sącza; z wyrazami wdzięczności dla wszystkich, którzy przez lata zabiegali o przywrócenie należnego miejsca spoczynku Generała; w przekonaniu, że Jego patriotyzm i męstwo będą inspiracją do pracy dla dobra Ojczyzny” – można przeczytać w piśmie Kancelarii Prezydenta RP potwierdzającym, wnioskowane przez prezydenta miasta Ryszarda Nowaka, objęcie patronatu. Listem pochwalono się na oficjalnej stronie internetowej Nowego Sącza.

ponowny pogrzeb Pierackiego

– Na Starym Cmentarzu urządzone było w 1935 roku mauzoleum Pierackiego. Na Cmentarz Komunalny został przeniesiony przez okupanta hitlerowskiego. Chcemy, by prochy Pierackiego wróciły na pierwotnie przygotowane miejsce. Te uroczystości patriotyczno-religijne, z ceremoniałem wojskowym, planujemy na 14 października. Wszystkie sprawy poprzedzające to wydarzenie mamy zapięte. Pieta jest już odrestaurowana. Uporządkowane i odnowione będzie otoczenie pomnika i przyszłej krypty Pierackiego. Będziemy mieli asystę Wojska Polskiego. Przygotujemy okolicznościową wystawę poświęconą ministrowi – zapowiedziała kilka tygodni temu sekretarz miasta Nowego Sącza Edyta Brongiel na łamach nowysacz.pl – Miesięcznika Informacyjnego Urzędu Miasta Nowego Sącza.

Przypomnijmy, że Bronisław Pieracki jest Honorowym Obywatelem Nowego Sącza. Urodził się w Gorlicach, a w naszym mieście uczęszczał do gimnazjum. Był m.in. wicepremierem oraz ministrem spraw wewnętrznych w kilku rządach w latach 30. Należał do najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego. Został zastrzelony przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów 15 czerwca 1934 roku, przed wejściem do popularnego wśród polityków Klubu Towarzyskiego przy ul. Foksal 3 w Warszawie.

Uroczystości pogrzebowe Pierackiego rozpoczęły się w Warszawie, 17 czerwca 1934 roku. Manifestacja żałobna na cześć zamordowanego zgromadziła na placu Piłsudskiego 100 tysięcy osób. Potem trumnę ze zwłokami zastrzelonego zawieziono specjalnym pociągiem, przez Kraków, do Nowego Sącza. Skład dotarł na nowosądecki dworzec 41 minut po północy, już 19 czerwca.

Po mszy w Farze trumnę umieszczono na lawecie armatniej i kondukt przeszedł z kościoła przez Rynek, ulicę Jagiellońską, Grodzką (która stanie się na kilka lat ul. Pierackiego) na cmentarz przy ul. Rejtana. Tam, tymczasowo, złożono Pierackiego w grobowcu rodzinnym.

Pierwszy sądecki pogrzeb Bronisława Pierackiego na zdjęciach NAC

1934. Wyjście z kościoła farnego. Wejście do dzisiejszej bazyliki kolegiackiej św. Małgorzaty przebudowano prawdopodobnie jeszcze przed wybuchem II wojny. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Drugie uroczystości ku czci Bronisława Pierackiego i jego ponowny pogrzeb odbyły się w Nowym Sączu 18 i 19 października 1935 roku. Trumnę z ciałem przeniesiono wówczas do granitowego grobowca – mauzoleum na Starym Cmentarzu.

Drugi sądecki pogrzeb Bronisława Pierackiego – nieznane zdjęcia z 1935 roku

1934. Kondukt pogrzebowy na początku ul. Jagiellońskiej i w Rynku. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

W 1940 r., podczas okupacji niemieckiej, Niemcy polecili przenieść trumnę wraz z płytą nagrobną ponownie na cmentarz komunalny, gdzie urządzono trzeci pochówek. Grobowiec znajduje się na sądeckim cmentarzu przy ul. Rejtana do dziś. Powrotu prochów generała na Stary Cmentarz od lat domagali się m.in. miejscowe środowiska patriotyczne na czele z historykiem Jerzym Gizą, Zygmunt Pieracki, bratanek Pierackiego oraz Władysław Żeleński, autor książki o zastrzelonym polityku.

(JO)