Strona główna Wczoraj i dziś

Drugi sądecki pogrzeb Bronisława Pierackiego – nieznane zdjęcia z 1935 roku

Wejście na Stary Cmentarz od strony ul. Jagiellońskiej. Uczestnicy uroczystości na czele z premierem Marianem Zyndram-Kościałkowskim. W tle widoczna „Kosalówka” (Jagiellońska 76). Fot. Józef Gawłowski / Twój Sącz

Udało nam się natrafić na prawdopodobnie niepublikowane wcześniej fotografie z drugich uroczystości pogrzebowych ministra Bronisława Pierackiego na Starym Cmentarzu. Autorem zdjęć jest Józef Gawłowski, sądecki fotograf, prowadzący od lat 30. zakład przy ul. Jagiellońskiej.

Stary Cmentarz, 19.10.1935. Delegacja rządowa zmierza w kierunku mauzoleum. Fot. Józef Gawłowski / Twój Sącz

Przypomnijmy, że zamachowiec (31-letni Ukrainiec Grzegorz Maciejko) zastrzelił ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego 15 czerwca 1934 roku przed wejściem do popularnego wśród polityków Klubu Towarzyskiego przy ul. Foksal 3 w Warszawie. O urodzonym w Gorlicach i uczęszczającym za młodu do gimnazjum w Nowym Sączu ministrze oraz o uroczystościach pogrzebowych w Nowym Sączu pisaliśmy obszernie m.in. w tekście Bronisław Pieracki – 80 rocznica wielkiego pogrzebu.

Na pierwszym planie mauzoleum Pierackiego. W głębi trumna z jego ciałem. Fot. Józef Gawłowski / Twój Sącz

Pierwsze uroczystości ku czci Pierackiego odbyły się 17 czerwca w Warszawie. Potem trumnę ze zwłokami zastrzelonego zawieziono specjalnym pociągiem, przez Kraków, do Nowego Sącza. Skład dotarł na nowosądecki dworzec 41 minut po północy, już 19 czerwca. Zdjęcia konduktu pogrzebowego z tego dnia możecie znaleźć w tekście Pierwszy sądecki pogrzeb Bronisława Pierackiego na zdjęciach NAC

Drugi pogrzeb Bronisława Pierackiego w Nowym Sączu, 1935
1935. Ponowny pochówek Bronisława Pierackiego. Fot. Józef Gawłowski / Twój Sącz

Drugie uroczystości ku czci Bronisława Pierackiego i jego ponowny pogrzeb odbyły się w Nowym Sączu 18 i 19 października 1935 roku. Trumnę z ciałem przeniesiono wówczas do granitowego grobowca – mauzoleum na Starym Cmentarzu. Pełną relację z tych uroczystości można znaleźć w Ilustrowanym Kuryerze Codziennym z 21 października 1935 roku.

Ilustrowany Kuryer Codzienny, 21 października 1935. Skan Archiwum Państwowe w Krakowie / Małopolska Biblioteka Cyfrowa

Ilustrowany Kuryer Codzienny tak opisuje widoczne na publikowanych zdjęciach mauzoleum: „Jest ono czworokątnym obeliskiem. Na wierzchu widnieje krzyż. Napis na mauzoleum jest krótki: Śp. Bronisław Pieracki. Na węgłach obelisku widnieją orły kute w granicie.

Widnieją jeszcze daty: Urodzony dnia 23 maja 1895 żył lat 39 i poległ na posterunku 15 czerwca 1934 r. Na ścianach bocznych uwidoczniono daty życia i działalności śp. min. gen. Pierackiego. I tak czytamy: – Rok 1934 generał brygady, r. 1918 obrońca Lwowa, r. 1914 oficer Legjonów Polskich.

Na ścianach mauzoleum uwidoczniono także odznaczenia Zmarłego, a więc krzyż Virtuti Militari, krzyż Niepodległości i Order Orła Białego. Czytamy jeszcze: R. 1928 poseł na Sejm, r. 1929 minister spr. wewn.

Wreszcie widnieje napis, który jest syntezą życia tragicznie zmarłego ministra: „1914-1934 Żołnierz i Obywatel”, a pod tym napisem wykuto w granicie odznakę I Brygady „Za wierną służbę”.”

Złożenia trumny ze zwłokami Bronisława Pierackiego do grobu na cmentarzu w Nowym Sączu. Fot. Józef Gawłowski / Twój Sącz

Tego samego dnia, 19 czerwca 1935, obecny na uroczystościach – zaprzysiężony zaledwie kilka dni wcześniej – premier Marian Zyndram-Kościałkowski, wmurował kamień węgielny pod rozpoczętą już wtedy budowę Domu Strzeleckiego im. Bronisława Pierackiego (dzisiejszy Miejski Ośrodek Kultury).

1935. „Poświęcenie kamienia węgielnego pod Dom Strzelecki im. Bronisława Pierackiego. Widoczni m.in. premier Marian Zyndram Kościałkowski, minister spraw wewnętrznych Władysław Raczkiewicz”. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

(JO)