Strona główna Wczoraj i dziś

Kiosk Związku Inwalidów na moście przy ul. Lwowskiej

O kiosku stojącym na moście na Kamienicy przy ul. Lwowskiej, tuż obok kapliczki św. Jana Nepomucena, już pisaliśmy w tej rubryce, ale dopiero teraz udało nam się zdobyć dokładne zdjęcie drewnianej budki.Fotografia została wykonana w latach 30. XX wieku. Możemy na niej dostrzec sporo detali. Budka to „Kiosk Związku Inwalidów”, oferujący „wyroby tytoniowe, gazety, stemple, weksle, znaczki pocztowe, karty do gry”.

kiosk związku inwalidów w Nowym Sączu ul. Lwowska
Kiosk Związku Inwalidów przy ul. Lwowskiej w Nowym Sączu. Lata 30. XX w. Fot. archiwum prywatne / Twój Sącz

W międzywojennej Polsce zezwolenia na koncesjonowany obrót tytoniem i papierosami otrzymał od państwa, powstały w 1919 roku z połączenia kilku organizacji kombatanckich, Związek Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej. Oprócz różnych form wspierania inwalidów także i w w ten sposób państwo wspomagało osoby, które ucierpiały fizycznie w służbie Ojczyzny – inwalidzi prowadząc kioski mogli po prostu godnie zarabiać. Bowiem Związek kładł nacisk m.in. na przywracanie inwalidom zdolności do pracy, szkolenie ich i zatrudnianie.

Most na Kamienicy pod koniec lat 50. Widoczny opisywany kiosk, obok stojącej do dziś kapliczki św. Jana Nepomucena. Fot. archiwum prywatne / Twój Sącz

Na frontowej ścianie kiosku widoczna jest m.in. charakterystyczna, blaszana tabliczka z godłem i napisem „Sklep tytoniowy”. O podobnej tablicy, będącej w zbiorach Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku takk pisze Łukasz Suska z działu zbiorów muzeum:

„Na przełomie XIX i XX wieku modne i polarne w szerokich kręgach społeczeństwa stało się palenie tytoniu. I wojna światowa przyniosła ogromny wzrost wszelkich uzależnień, także nikotynowych. Większość państw europejskich starała się kontrolować produkcję i sprzedaż wyrobów tytoniowych, czerpiąc z nich duże zyski. W 1922 młode państwo polskie wprowadziło monopol na wyrób i sprzedaż wyrobów tytoniowych (później: Polski Monopol Tytoniowy). Pod koniec lat 30. XX w. wpływy z produkcji i obrotu wyrobami tytoniowymi stanowiły już 14 % wpływów skarbowych. Palenie w okresie I wojny światowej, oraz międzywojennym było modne (miłośnikiem papierosów był chociażby Józef Piłsudski). Polskie sklepy w II Rzeczypospolitej, posiadające koncesję na sprzedaż tytoniu były specjalnie oznakowane. Oznaczeniem tym była tablica (najczęściej blaszana), emaliowana (lub malowana) z godłem państwowym i napisem: „Sklep Tytoniowy”, ewentualnie innym, informującym o posiadaniu zgody na obrót takimi wyrobami ze strony Polskiego Monopolu Tytoniowego”.

Na froncie kiosku dostrzec też można m.in.też kartki, informujące o sprzedaży przyborów szkolnych, wody sodowej a nawet świeżego pieczywa.

Zbliżenie na front kiosku. Fot. archiwum prywatne / Twój Sącz

Sądecki kiosk przy Lwowskiej przetrwał, prawdopodobnie jako punkt „Ruchu”, do lat 60. lub początku 70., kiedy przebudowywano most na Kamienicy z powodu budowy bulwarów Narwiku.

Most na Kamienicy z opisywaną budką w latach 50. – widok w stronę ul. Kraszewskiego. Fot. archiwum prywatne / Twój Sącz

(jm)