To Niemcy zmienili pierwotny wygląd budynku starostwa

.
Nowy Sącz, ul. Jagiellońska 33 na początku okupacji niemieckiej. Fot. archiwum prywatne / Twój Sącz

Na fotografii widzimy gmach starostwa przy ul. Jagiellońskiej 33 na początku okupacji niemieckiej (prawdopodobnie 1939 lub 1940).

Budynek został zaprojektowany przez Jana Perosia, głównego architekta Nowego Sącza w latach 1894 – 1900. Peroś, absolwent Politechniki Lwowskiej, pracował przy odbudowie naszego miasta, zniszczonego po pożarze w 1894 roku. Zostawił po sobie trwały ślad, projektując m.in. Ratusz, budynek szkoły im. Adama Mickiewicza przy ul. Długosza czy willę „Maria” przy Jagiellońskiej.

Starostwo Peroś zaprojektował w 1905 roku. Budynek z bogato zdobioną elewacją oddano do użytku dwa lata później. W tym stanie przetrwał do czasów II wojny światowej. Po staroście sądeckim do budynku wprowadzili się Niemcy. Kreishauptmannschaft Neu-Sandez – tak nazywał się ten urząd, odpowiednik starostwa w dystrykcie krakowskim – jednostce administracyjnej Generalnego Gubernatorstwa (od 26 października 1939 do 18 stycznia 1945).

Przeglądając stare fotografie miasta natrafiliśmy na inne zdjęcie z czasów okupacji, z budynkiem starostwa przy ul. Jagiellońskiej, ale z całkowicie odmienionym wyglądem.

starostwo Nowy Sącz historia
Okres II Wojny Światowej – przebudowany budynek starostwa ze zmienioną elewacją. Fot. archiwum prywatne / Twój Sącz

Mamy pewność, że zdjęcie zostało zrobione także w czasie okupacji – inne ujęcie dokładnie w przybliżeniu element na drzwiami wejściowymi – to orzeł trzymający w szponach wieniec ze swastyką – godło III Rzeszy.

Wejście do budynku przy ul. Jagiellońskiej 33 – nad drzwiami godło III Rzeszy. Fot. archiwum prywatne / Twój Sącz

Nie znamy powodów, dla których Niemcy podjęli decyzję o remoncie budynku (a być może tylko samej elewacji). Jedną z przyczyn mogła być właśnie bogata ornamentyka, sprzeczna z estetyką architektury z czasów hitlerowskich Niemiec. Liczymy na pomoc Czytelników w tej sprawie.

Nowy Sącz ul. Jagiellońska 33 – Starostwo Powiatowe. Stan z maja 2017. Fot. Janusz Miczek / Twój Sącz

Po wejściu Rosjan do Nowego Sącza w styczniu 1945 roku budynek przejął płk. NKWD Iwan Nagatkin – komendant wojenny miasta. Potem także działały w nim urzędy i instytucje, a budynek kilkakrotnie przechodził modernizację – nie udało nam się niestety ustalić, kiedy np. dobudowano drugie piętro.

W latach 1990 – 1998 mieścił się tu Urząd Rejonowy w Nowym Sączu (urząd administracji rządowej, działający w czasach województwa nowosądeckiego na terenie kilkunastu okolicznych gmin). Od 1999 roku, kiedy w Polsce reaktywowano powiaty, przy Jagiellońskiej 33 mieści się Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu.

(JO)