Pierwsi Niepodlegli: Stanisław Kawczak

Tym razem, w cyklu „Pierwsi Niepodlegli” zapraszamy na film krótkometrażowy, inspirowany fragmentami życiorysu Stanisława Kawczaka (1892-1940) – przywódcy przewrotu wojskowego w Nowym Sączu z 31 X 1918, dowódcy Milicji Wojskowej, która rozbrajała Austriaków w tym mieście i okolicy, autora inspirujących wspomnień pt. „Milknące echa”, zamordowanego przez NKWD w Charkowie.

Stanisław Kawczak – adwokat, apitan rezerwy WP (ur. 3 kwietnia 1892 r. w Zwardoniu – zamordowany wiosną 1940 r. w Charkowie).

Absolwent Gimnazjum I w Nowym Sączu. Członek konspiracyjnej organizacji uczniowskiej „Związek Jastrzębi”, a od 1911 r. Związku Walki Czynnej. Następnie podjął studia na Wydziale Prawa UJ (1911-1913), które kontynuował i zakończył doktoratem w latach 1918-1919.

Podczas I wojny światowej w 20 (galicyjskim) pułku piechoty. Od 1917 r. w antyaustriackiej konspiracji wojskowej, był współzałożycielem i członkiem władz konspiracyjnej organizacji niepodległościowej „Wolność”, dowódcą przewrotu wojskowego w Nowym Sączu 31 października 1918 r. i kompanii Milicji Wojskowej utworzonej tamże.

W Wojsku Polskim: w 1 pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (listopad 1918 r. – listopad 1919 r. w tym na froncie czeskim i ukraińskim).

Służba cywilna: adwokat w Warszawie (1926-1939). Prezes Związku Podhalan. W Związku Organizacji „Wolność”i Uczestników Walk o Niepodległość w Formacjach Byłej Armii Austriackiej pełnił funkcję członka zarządu i sekretarza Komisji Historyczno-Odznaczeniowej (1937-1939). Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. walczył m.in. w obronie Brześcia nad Bugiem. Dostał się do niewoli sowieckiej. Był jeńcem obozu w Starobielsku. Zamordowany przez NKWD.

Odznaczony m.in. Krzyżem Walecznych i Medalem Niepodległości.

Autor książki pt. „Milknące echa – wspomnienia z wojny 1914-1920”.

Biogram na podstawie Jerzy Giza „Organizacja WOLNOŚĆ 1918. Konspiracja niepodległościowa w C.K. armii podczas I wojny światowej”

Tekst i film powstały w ramach projektu edukacyjno-badawczo-filmowego „Pierwsi Niepodlegli” zrealizowanego przy wsparciu finansowym Miasta Nowego Sącza. Jednym z partnerów projektu jest redakcja naszego portalu.