Strona główna Wiadomości

Rada Miasta daje działkę po pomniku Armii Czerwonej pod monument Marszałka

W tym miejscu ma powstać pomnik Piłsudskiego Nowy Sącz
Miejsce po pomniku „wdzięczności” Armii Czerwonej przy al. Wolności. Fot. TK / Twój Sącz

Rada Miasta Nowego Sącza jednogłośnie przyjęła uchwałę „w sprawie wyrażenia zgody na wzniesienie pomnika”. Pod monument Marszałka Józefa Piłsudskiego przekazana zostanie miejska działka przy zbiegu ul. Żeromskiego i Al. Wolności – ta sama, na której przez kilkadziesiąt lat stał, usunięty w 2015 roku, pomnik „wdzięczności” Armii Czerwonej.

– To będzie najokazalszy pomnik marszałka Piłsudskiego w Polsce – uważa prezydent Nowego Sącza Ryszard Nowak. Podkreśla, że monument stanie w miejscu „symbolicznym i znaczącym pod każdym względem”. – To historyczne miejsce, tuż obok starego cmentarza, gdzie w planie jest przeniesienie grobu Bolesława Pierackiego i obok budynku jego imienia – dodaje prezydent Nowak.

Na razie Społeczny Komitet Budowy Pomnika Józefa Piłsudskiego, który zawiązał się w 2012 roku z inicjatywy m.in. Stowarzyszenia Nowosądecka Wspólnota, nie pokazał aktualnego projektu pomnika. Wcześniej była mowa o wykorzystaniu przedwojennego projektu Jana Małety, rzeźbiarza i legionisty, który Komitet otrzymał od syna artysty. Teraz podaje się, że „projekt pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego na koniu został nieodpłatnie przekazany przez znanego artystę rzeźbiarza p. Stanisława Szwechowicza”.

Prezentację projektu w bliżej nie sprecyzowanym terminie zapowiedział w rozmowie telefonicznej z naszą redakcją Tadeusz Nowak, prezes Stowarzyszenia Nowosądecka Wspólnota i pierwszy przewodniczący komitetu budowy pomnika. Autor projektu również nie chce na razie prezentować swej pracy. – Poczekam, aż pokaże ją społeczny komitet – powiedział nam Stanisław Szwechowicz.

Stanisław Szwechowicz w czasie prac przy pomniku Józefa Piłsudskiego dla Gdyni. Fot. za zgodą Artysty z jego strony internetowej

Budowa pomnika, według inicjatorów, zakończy się przed przypadającą w listopadzie przyszłego roku 100. rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości. Ma zostać sfinansowana wyłącznie ze składek społecznych. – Po decyzji Rady Miasta teraz będzie znacznie łatwiej pozyskać sponsorów – uważa Tadeusz Nowak. Jak do tej pory zebrano kilkadziesiąt tysięcy złotych. Rok temu podawano, że koszt pomnika to około 300 tysięcy złotych.

Jak przypomina Społeczny Komitet Budowy Pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego, Nowy Sącz jako pierwsze miasto na ziemiach polskich nadało w dniu 22 marca 1916 r. Józefowi Piłsudskiemu tytuł Honorowego Obywatela, uprzedzając tym podobną decyzję Krakowa i Wilna. Po śmierci Marszałka w 1935 roku w mieście powstał komitet, który miał uczcić jego pamięć budową pomnika, ale wstrzymano realizację pomysłu.

Inicjatywa budowy pomnika odżyła w kręgach Stowarzyszenia Nowosądecka Wspólnota w 2010 roku (w 75. rocznicę śmierci Piłsudskiego). Społeczny Komitet Budowy Pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Sączu powstał oficjalnie w 2012 roku. W skład komitetu weszło szerokie grono działaczy społecznych i polityków, także w przeszłości związanych ze zwalczającą pamięć o Piłsudskim PZPR, co wzbudzało spore kontrowersje.

„Pośród członków komitetu są przedstawiciele różnych środowisk i zawodów (…) Mieszkańcy Nowego Sącza szanują swoją przeszłość. Przedwojenna inicjatywa powinna być zrealizowana, gdyż Nowy Sącz był szczególnym miejscem dla Piłsudskiego, a on sam jest przez mieszkańców miasta pamiętany do dzisiaj” – przekonuje od lat komitet.

Pomnik Armii Czerwonej przy al. Wolności w Nowym Sączu w 2014 roku. Fot. Z / Twój Sącz

W miejscu, gdzie planowane jest uczczenie pamięci Marszałka, od 1945 roku stał pomnik „wdzięczności” Armii Czerwonej, zbudowany pod przymusem i na polecenie wojskowych władz radzieckich. Po przełomie w 1989 roku środowiska niepodległościowe i patriotyczne systematycznie domagały się likwidacji pomnika. W 1992 roku Rada Miasta podjęła uchwałę „w sprawie rozebrania Pomnika Żołnierzy Radzieckich przy al. Wolności z zachowaniem znajdujących się przed pomnikiem grobów i obsadzeniem pozostałego po rozbiórce terenu zielenią”, ale nie została ona zrealizowana.

Po wielu latach sporów w 2013 roku podjęto decyzję o przeniesieniu prochów żołnierzy Armii Czerwonej spod pomnika przy al. Wolności na cmentarz komunalny i pochowaniu w kwaterze żołnierzy radzieckich. Ostatecznie, po kolejnych demonstracjach środowisk niepodległościowych i patriotycznych, w lipcu 2015 roku ekshumowano szczątki sześciu żołnierzy Armii Czerwonej pochowanych pod pomnikiem (w sierpniu pochowano ich w kwaterze żołnierzy radzieckich na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Rejtana). Dzień po ekshumacji rozpoczęto wyburzanie pomnika, który ostatecznie zniknął z krajobrazu Nowego Sącza 11 lipca 2015 roku.

(JO)