Strona główna Wiadomości

Odtworzone tablice z nazwiskami 194 poległych żołnierzy 1 PSP zostaną wmurowane w Basztę Kowalską

Reklama
Odtworzone tablice z nazwiskami 194 poległych żołnierzy 1 PSP zostaną wmurowane w Basztę Kowalską
Tablice, których replika pojawi się w murze Baszty Kowalskiej. Zdjęcia z osobistego archiwum dowódcy 1 Pułku Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu w latach 1934-1938 ppłk Kazimierza Aleksandrowicza / UMNS

Władze Nowego Sącza zapowiedziały, że 31 października 2018 roku w Basztę Kowalską sądeckiego zamku zostaną wmurowane odtworzone tablice z nazwiskami 194. poległych żołnierzy I Pułku Strzelców Podhalańskich, którzy walczyli o odzyskanie niepodległości w latach 1918-1920.  Oryginalne tablice umieszczono w murach Zamku Królewskiego w okresie międzywojennym. Zostały zdemontowane przez Niemców na początku okupacji i ślad po nich zaginął.

Uroczystości pod tablicami pamięci żołnierzy 1 PSP. Prawdopodobnie połowa lat 30. – mury jeszcze przed odrestaurowaniem (prace te zakończono w 1938 roku wraz z otwarciem w zamku Muzeum Ziemi Sądeckiej). Zdjęcie z osobistego archiwum dowódcy 1 Pułku Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu w latach 1934-1938 ppłk Kazimierza Aleksandrowicza / UMNS

– Akt przywrócenia tablic ma upamiętnić 100. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę i 100-lecie I Pułku Strzelców Podhalańskich – tłumaczą władze miasta. I podkreślają, że wybór 31 października na dzień przywrócenia tablic nie jest przypadkowy:

To właśnie tego dnia w 1918 roku z Polskiej Komisji Likwidacyjnej z Krakowa nadszedł do Nowego Sącza szyfrowany telegram złożony z dwóch słów: „Już czas!”. Bez rozlewu krwi zajęto koszary, obsadzono składy broni, amunicji, żywności. Na budynku stacji kolejowej zawieszono transparent: „Wolna, Zjednoczona, Niepodległa Polska”. Po raz pierwszy w tym dniu, w Niepodległej Polsce, właśnie w Nowym Sączu orkiestra oficjalnie odegrała Mazurka Dąbrowskiego, który później stał się hymnem państwowym. Już 2 listopada w sądeckim ratuszu odbyła się uroczystość, podczas której przedstawiciele władz miejskich z ówczesnym burmistrzem Władysławem Barbackim na czele oraz milicji, złożyli przysięgę na wierność odrodzonej Rzeczypospolitej.

Początki okupacji. Po obu stronach wejścia do Baszty Kowalskiej widać ślady po tablicach pamiątkowych, nieco maskowane pnączami. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

1 Pułk Strzelców Podhalańskich powstał 1 grudnia 1918 roku. W czasie wojny polsko – bolszewickiej 1 PSP stoczył ciężkie walki na froncie wschodnim. 8 grudnia 1920 r. Pułk wrócił do Nowego Sącza witany przez jego władze i mieszkańców. Z kadry oficerskiej zginęło 13 osób, zaś z szeregowców 180 żołnierzy. Za bojową postawę 35 żołnierzy otrzymało Krzyż Virtuti Militari, a 181 Krzyż Walecznych.

Miejsca walk z wojny polsko – bolszewickiej upamiętniono w 1928 r. Wówczas Pułk otrzymał nowy sztandar. Został wyhaftowany przez sądeckie siostry niepokalanki, a poświęcono go uroczyście 28 października 1928 r. na sądeckim Rynku. W uroczystości wziął udział Prezydenta RP Ignacy Mościcki. To była jedyna wizyta głowy państwa w Nowym Sączu w okresie międzywojennym! Na sztandarze pojawiła się też odznaka pamiątkowa – ciupagi tworzące swastykę, otoczone jedliną. Tam znajdowały się nazwy miast związanych z wojną: Kijów, Grodno, Brześć, Białystok.

W uznaniu zasług, Pułk otrzymał Honorowe Obywatelstwo Nowego Sącza w 1938, będąc jedyną organizacją bądź instytucją posiadającą to wyjątkowe wyróżnienie. Honorowe Obywatelstwa 1 PSP otrzymał również od Gorlic, Jasła, Limanowej i Nowego Targu.

Więcej o historii Pułku: Podhalańska Duma Sącza

Na zamku królewskim w Nowym Sączu umieszczono tablice z nazwiskami 194. żołnierzy pułku, którzy oddali życie w walce za wolną Polskę. Przed II wojną światową pod tablicami 15 sierpnia odbywały się uroczystości z okazji Dnia Żołnierza.

Jak podkreślają inicjatorzy przywrócenia tablic – Prezydent Miasta Nowego Sącza Ryszard Nowak i Lokalna Grupa Działania „Partnerstwo dla Ziemi Sądeckiej” – udział w uroczystościach w dniu 31 października 2018 r. zadeklarowały 21. brygada Strzelców Podhalańskich z Rzeszowa oraz Karpacki Oddział Straży Granicznej.

(edred), źródło: Biuro Prasowe Urzędu Miasta Nowego Sącza, www.nowysacz.pl

Reklama