Na budynku I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Długosza w Nowym Sączu 18 grudnia 2024 r. odsłonięta została, ufundowana przez krakowski oddział IPN, tablica pamięci gen. Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego, legionisty, kawalerzysty, generała Wojska Polskiego, adiutanta Piłsudskiego, dyplomaty.
Uroczystości, której współorganizatorami byli prezydent Nowego Sącza, I LO w Nowym Sączu i Oddział IPN w Krakowie, towarzyszył wykład prof. Włodzimierza Sulei w Małopolskim Centrum Kultury „Sokół” w Nowym Sączu. Krakowski oddział Instytutu reprezentowali dyrektor dr hab. Filip Musiał i dr Maciej Korkuć, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa. Goście honorowi wpisali się do szkolnej księgi.
Bolesław Wieniawa-Długoszowski (1881-1942)
Generał dywizji Wojska Polskiego, osobisty adiutant Józefa Piłsudskiego, urodził się w Maksymówce w ówczesnej Galicji Wschodniej. Dorastał w majątku Bobowa koło Gorlic. Uczył się w różnych gimnazjach, a egzamin maturalny zdał eksternistycznie w Gimnazjum Wyższym im. Jana Długosza w Nowym Sączu (obecnie I LO im. Długosza w Nowym Sączu). Sześć lat później ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Lwowskim.
Po wybuchu I wojny światowej przyjechał do Krakowa. Jako żołnierz Pierwszej Kompanii Kadrowej wyruszył do walki 6 sierpnia 1914 r. Służył już pod dowództwem rtm. Władysława Beliny-Prażmowskiego, który formował oddział ułanów, późniejszy 1. Pułk Ułanów Legionów Polskich.
We wrześniu 1915 r. został adiutantem Piłsudskiego, w listopadzie 1918 r. – pierwszym adiutantem osobistym Piłsudskiego, a adiutantem generalnym – 1 stycznia 1920. Brał udział w bitwie warszawskiej. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej awansował na podpułkownika.
W okresie międzywojennym brał udział w wielu poufnych misjach specjalnych i dyplomatycznych. Pełnił funkcję attaché wojskowego w Bukareszcie i delegata w misjach do Francji, Wiednia i Watykanu. Był ambasadorem RP w Rzymie.
W 1939 r., po internowaniu prezydenta Ignacego Mościckiego w Rumunii, Wieniawa został wyznaczony na jego następcę. Nie objął jednak urzędu z powodu sprzeciwu Francji i gen. Władysława Sikorskiego, który nie chciał, żeby nowym prezydentem został piłsudczyk.
W 1942 r., według oficjalnej wersji, popełnił samobójstwo w Nowym Jorku, ale okoliczności śmierci generała pozostają przedmiotem dyskusji historyków. W 1990 r. prochy Wieniawy przeniesiono do Polski i pochowano na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Wieniawę zapamiętano także jako miłośnika uroków przedwojennej Warszawy. Jego bon moty w rodzaju „Czysta wódka ani munduru, ani honoru oficera nie plami” powtarzano na stołecznych salonach. Często siadał przy najbardziej prestiżowym stoliku w kawiarni „Mała Ziemiańska”, w towarzystwie poetów ze „Skamandra”. Jednak mimo bujnego życia towarzyskiego potrafił w razie potrzeby zameldować się rano w nienagannym umundurowaniu u marszałka Piłsudskiego.
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie
