Najwyższa Izba Kontroli skontrolowała siedem małopolskich miejskich spółek m.in. pod względem zaspokajania potrzeb mieszkańców oraz nadzór właścicielski nad nimi w urzędach miejskich, także Nowego Sącza. W wystąpieniach pokontrolnych zwrócono uwagę na liczne, przeważnie drobne nieprawidłowości, jednak w przypadku m.in. Sądeckich Wodociągów skierowano zawiadomienie do prokuratury w sprawie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa działania na szkodę spółki. Powiadomiono także Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o niestosowaniu prawa o zamówieniach publicznych w spółce Nova. Kontrole dotyczyły okresu lat 2022 – 2024.
– Celem kontroli była ocena, czy spółki komunalne z województwa małopolskiego prowadziły w sposób prawidłowy działalność zmierzającą do zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej oraz czy sprawowany nad spółkami nadzór właścicielski był prawidłowy. Kontrola została przeprowadzona w 10 jednostkach na terenie województwa małopolskiego, w tym w trzech urzędach miejskich (Kraków, Nowy Sącz, Bochnia) oraz w siedmiu spółkach prawa handlowego z większościowym udziałem kontrolowanych samorządów w ich kapitale zakładowym – wyjaśnia Najwyższa Izba Kontroli, która kontrolę w tym zakresie prowadziła w ubiegłym roku.
Badano m.in. Wodociągi Miasta Krakowa i MPEC w Bochni. Wśród kontrolowanych znalazły się Sądeckie Wodociągi oraz zajmująca się w Nowym Sączu odbiorem i zagospodarowaniem odpadów spółka Nova. Ponadto w Urzędzie Miasta Nowego Sącza NIK szczegółowymi badaniami kontrolnymi objęła również kształtowanie wynagrodzeń członków zarządów i rad nadzorczych oraz wybieranie członków rad nadzorczych spółek, w których nie była prowadzona kontrola (MPK oraz MPEC).
W kontrolowanych spółka stwierdzono szereg naruszeń przepisów m.in. dotyczących zamówień publicznych, niegospodarne wydatki na usługi zewnętrzne czy też budzące wątpliwości darowizny na realizację zadań niezwiązanych z działalnością spółek. – W każdej z kontrolowanych spółek stwierdzono nieprawidłowości (o różnej skali i znaczeniu) przy ustalaniu i wypłacaniu wynagrodzeń lub świadczeń dodatkowych dla członków zarządów i rad nadzorczych – czytamy w opublikowanym właśnie podsumowaniu kontroli.
NIK podaje, że kwoty zawyżenia wynagrodzeń członków Rad Nadzorczych w latach 2022-2024 w Sądeckich Wodociągach wyniosły łącznie 657 tys. zł a w spółce Nova 272 tys. zł.
Za nieuzasadnione uznano wypłacenie niemal 106 tys. zł odpraw dwóm byłym członkom zarządu Sądeckich Wodociągów „po złożeniu przez nich rezygnacji ze sprawowania funkcji skutkujących rozwiązaniem tych umów z przyczyn nieleżących po stronie spółki”.
Jednak z drugiej strony kontrolerzy wyrazili inną ocenę działań związanych z tzw. zakazem konkurencji byłego prezesa i wiceprezesa Sądeckich Wodociągów. Ta sprawa była szeroko komunikowana przez władze Nowego Sącza (prezydent miasta mówił do mieszkańców m.in. że prezesom którzy odeszli w połowie 2024 roku wypłacono „250 tysięcy złotych z państwa faktur”). Także obecny zarząd Sądeckich Wodociągów po zamówionym audycie także o tej sprawie zawiadomił prokuraturę.
Tymczasem NIK zwraca uwagę, że zawarte w umowach o zarządzanie z byłymi prezesami zapisy dające prawo do odszkodowania za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej – mimo, że z powodu braku konkurencji w regionie było to niegospodarne – nie zostały mimo wszystko zrealizowane. Spółka z nowym zarządem nie wypłaciła tych odszkodowań (w łącznej wysokości 211 tys. zł) narażając się na wystąpienie byłych prezesów na drogę sądową i to roszczenie może narazić spółkę na dodatkowe koszty (sprawa w sądzie jeszcze się nie zakończyła).
– Oprócz wniosków sformułowanych w wystąpieniach pokontrolnych, NIK wskazała organom wykonawczym gmin na potrzebę wzmocnienia nadzoru właścicielskiego nad działalnością spółek z udziałem gminy w zakresie dotyczącym udzielania darowizn. Zdaniem NIK, dla pełnej transparentności działań o charakterze finansowym, organy spółek komunalnych powinny zostać zobligowane przez właścicieli do przyjęcia i wdrożenia zasad postępowania w zakresie rozporządzania składnikami aktywów pieniężnych celem udzielania darowizn. Ustalenie takich procedur, wobec braku obowiązku prawnego, byłoby przejawem dobrej praktyki – czytamy w informacji NIK.
Ponadto Najwyższa Izba Kontroli skierowała dwa zawiadomienia do prokuratury w sprawie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa działania na szkodę dwóch spółek (Wodociągi Miasta Krakowa S.A., Sądeckie Wodociągi Sp. z o.o.) oraz skierowała zawiadomienie do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o udzieleniu przez spółkę Nova zamówień publicznych bez zastosowania ustawy Prawo o zamówienia publicznych.
W spółce Nova stwierdzono m.in., że poprzedni zarząd (odwołany pod koniec 2024) zamawiał zewnętrzne usługi księgowe bez przetargów, dzieląc je na krótsze okresy i niższą wartość (w 2 lata wydano w ten sposób niemal 800 tys. zł).
Z pełnym komunikatem NIK oraz treścią obszernych wystąpień pokontrolnych skierowanych do poszczególnych spółek można zapoznać się na stronie internetowej Najwyższej Izby Kontroli.
(JO)
