Arcadis, wiodąca globalna firma projektowo-doradcza działająca w 70 krajach, opublikowała pierwszą edycję raportu Ranking Polskich Miast Zrównoważonych Arcadis, w którym porównała 50 największych polskich miast. Zestawienie przygotowano na podstawie 45 wskaźników, zgrupowanych w trzech obszarach: społecznym, środowiskowym i gospodarczym. Ranking ma na celu porównanie, które miasta i na jakich polach radzą sobie najlepiej. Opracowanie prezentuje ponadto ciekawe i innowacyjne projekty, dzięki czemu stanie się swoistym katalogiem dobrych praktyk dla władz miejskich.
Liderzy rankingu
W pierwszej trójce rankingu znalazły się kolejno Warszawa (1. miejsce), Toruń (2. miejsce) i Wrocław (3. miejsce). Stolica zawdzięcza swoją pozycję lidera przede wszystkim wysokim ocenom w obszarze społecznym (1. miejsce) i gospodarczym (1. miejsce), gdyż w obszarze środowiska zajęła dopiero 44. miejsce. Na drugim miejscu uplasował się Toruń, który zachowuje równowagę między trzema obszarami zrównoważonego rozwoju (społeczeństwo – 14. miejsce, środowisko – 8. miejsce, gospodarka – 6. miejsce). W skali całego raportu widoczna jest silna korelacja między dobrymi wynikami w obszarach gospodarki i społeczeństwa, a potwierdzeniem tego może być choćby Wrocław (społeczeństwo – 3. miejsce, środowisko – 37. miejsce, gospodarka – 2. miejsce).
Województwo małopolskie w rankingu
Województwo małopolskie jest reprezentowane w rankingu przez trzy miasta – Kraków (12. miejsce), Tarnów (28. miejsce) i Nowy Sącz (30. miejsce). Kraków, podobnie jak Warszawa odnotował bardzo wysoką pozycję w obszarze społecznym (4. miejsce) i gospodarczym (5. miejsce), jednakże znacznie gorzej poradził sobie w aspekcie środowiskowym, zajmując dopiero 48. miejsce.
Kraków znajduje się w nielicznej grupie miast o dodatnim przyroście naturalnym. Jako dawna stolica Polski może pochwalić się wielowiekową historią oraz bogatym dziedzictwem kulturowym, dzięki czemu jest najbardziej rozpoznawalnym polskim miastem na świecie, które przyciąga co roku około 10 mln turystów. Ważnym atutem Krakowa jest strategiczne położenie komunikacyjne, które łączy drogowe i kolejowe szlaki turystyczne i tranzytowe o znaczeniu krajowym i międzynarodowym.
– Przeszło 150 tysięcy studentów i ponad 40 tysięcy absolwentów rocznie czyni z Krakowa drugi ośrodek akademicki w kraju. Potwierdzają to również wysokie noty uzyskane w zakresie wskaźników w obszarze edukacji. W mieście znajdują się 42 jednostki badawczo-rozwojowe, w tym państwowe instytuty, ośrodki działające przy uczelniach wyższych oraz centra badawczo-rozwojowe międzynarodowych firm. Potencjał innowacyjny Krakowa tworzą też liczne centra transferu technologii, spółki typu spin-off i spin-out oraz klastry. Wszystko to sprawia, że w mieście nie obserwuje się większych problemów ze znalezieniem pracy. Potwierdzają to również wskaźniki: niski poziom bezrobocia rejestrowanego, niski udział osób długotrwale bezrobotnych, a także wysoka liczba ofert pracy dla osób niepełnosprawnych – wyjaśnia Anna Rusek, Dyrektor Pionu Środowiska w Arcadis.
Miasto boryka się z problemem zanieczyszczeń. Kraków od wielu lat aktywnie działa na rzecz poprawy jakości powietrza stawiając na wymianę pieców, stosowanie ekologicznych pojazdów komunikacji miejskiej, wprowadzanie regulacji ograniczających spalanie węgla złej jakości i wilgotnego drewna, a także kampanie edukacyjne dla mieszkańców.
Spośród pozostałych miast województwa Tarnów zajął 28. pozycję (społeczeństwo – 17. miejsce, środowisko – 41. miejsce, gospodarka – 26. miejsce), zaś Nowy Sącz 30. (społeczeństwo – 30. miejsce, środowisko – 27. miejsce, gospodarka – 38. miejsce). Oba ośrodki to przykłady byłych miast wojewódzkich, które po 1998 roku i reformie administracyjnej musiały na nowo zdefiniować swoje funkcje. Tarnów jest ośrodkiem o bogatej historii i dużym potencjale turystycznym, którego dominującą gałęzią gospodarki jest przemysł, zwłaszcza chemiczny. Miasto gorzej wypada jednak w obszarze środowiska, zajmując dopiero 41. miejsce. Z jakością środowiska boryka się też jedno z najstarszych miast w Małopolsce – Nowy Sącz – który z powodu niekorzystnego położenia w Kotlinie Sądeckiej zmaga się ze znacznym zanieczyszczeniem powietrza.
Przyszłość polskich miast
Jak pokazują wyniki Rankingu Polskich Miast Zrównoważonych Arcadis stopień rozwoju polskich miast w poszczególnych obszarach zrównoważonego rozwoju jest silnie zróżnicowany. Nie ma wątpliwości, że miasta, które są liderami regionów, powinny wyznaczać trendy w zakresie zrównoważonego korzystania z zasobów, szczególnie w odniesieniu do rozwiązań energooszczędnych oraz gospodarki niskoemisyjnej. Istotne znaczenie dla poszczególnych ośrodków ma także rozwój niskoemisyjnego transportu publicznego, pod kątem którego dużą szansę stwarza rządowy program rozwoju elektromobilności. Obecnie w kilku miastach Polski (między innymi w Warszawie, Krakowie, Jaworznie, Lublinie i Tychach) w użyciu jest kilkadziesiąt elektrobusów.
Istnieje jednak szereg zagrożeń dla dalszego zrównoważonego rozwoju polskich miast. Jednym z nich jest zjawisko eksurbanizacji, czyli tzw. rozlewania się ośrodków miejskich, które może mieć negatywny wpływ na dostęp mieszkańców do usług, opieki zdrowotnej, edukacji, administracji i komunikacji. Nie bez znaczenia jest także uszczelnianie metropolii (tzw. betonowanie) oraz zmiany klimatu wywołujące gwałtowne zjawiska pogodowe. Z tego powodu miasta coraz więcej uwagi poświęcają aktywnym działaniom z zakresu rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.
W perspektywie najbliższej przyszłości dla polskich miast największe znaczenie może mieć konieczność odnalezienia równowagi pomiędzy wszystkimi obszarami zrównoważonego rozwoju – gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem. Stabilna gospodarka oraz świadome społeczeństwo stanowią podstawę do dokonania pozytywnych przemian w obszarze środowiska, w tym między innymi w kierunku zwiększenia udziału terenów zielonych w powierzchni miasta, które z jednej strony podniesie walory krajobrazowe, a z drugiej – istotnie wpłynie na jakość i komfort życia mieszkańców.
Z pełną wersją rankingu można zapoznać się na stronie firmy
O rankingu:
Ranking Polskich Miast Zrównoważonych Arcadis został opracowany przez polskich ekspertów firmy Arcadis – wiodącej, globalnej firmy projektowo-doradczej dla środowiska naturalnego i obiektów budowlanych – we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Zestawienie klasyfikuje 50 miast w Polsce pod kątem ich zrównoważonego rozwoju, który oceniany jest w trzech obszarach: społecznym, środowiskowym i gospodarczym. W ramach każdego z nich wyodrębniono dziedziny – w sumie 19, dla których z kolei zdefiniowano 45 wskaźników szczegółowych. Większość danych wykorzystanych w rankingu pochodzi z aplikacji Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju – moduł lokalny, która dostępna jest za pośrednictwem strony internetowej Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Dodatkowo wykorzystano informacje z Banku Danych Lokalnych GUS oraz Biuletynu Informacji Publicznej. Wszystkie dane pochodzą z 2015 roku.
