„Muszka w bursztynie. Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie”

Muzeum Ziemi Sądeckiej zaprasza na wyjątkową wystawę oryginalnych ilustracji do dwóch książek Marii Kownackiej: „Rogaś z Doliny Roztoki” i „Szkoła nad obłokami”. Prace pochodzące z kolekcji prywatnej Ziyada Raoofa nie były dotychczas pokazywane.

Wystawa „Muszka w bursztynie. Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie” to dla starszych sentymentalne wspomnienie dzieciństwa, a dla najmłodszych zachęta do poznawania rodzimej historii i kultury oraz wrażliwego, mądrego korzystania z przyrody.

Czas trwania wystawy: 11 września 2026 – 31 stycznia 2027
Wernisaż: 11 września 2026, godz. 17.00, Gmach Główny – siedziba Muzeum Ziemi Sądeckiej, Jagiellońska 56, Nowy Sącz
Właściciel kolekcji: Ziyad Raoof

Założeniem wystawy oraz towarzyszącego jej katalogu jest prezentacja prac artysty, profesora sztuk plastycznych Witolda Chomicza (1910–1984), ilustrujących dwie książki Marii Kownackiej (1894–1982): „Rogaś z Doliny Roztoki” (1957) i „Szkoła nad obłokami” (1958), a także ukazanie licznych walorów tej cennej współpracy artystycznej. Wystawa będzie podsumowaniem prowadzonych w poprzednich latach kwerend i badań poświęconych obu książkom oraz prezentowanej kolekcji.

Wybrane prace, atrakcyjne pod względem wizualnym, kryją w sobie niezwykle interesującą i wartościową opowieść o regionie – jego historii, kulturze ludowej, krajobrazie oraz wrażliwości na przyrodnicze piękno Sądecczyzny. Wystawa zwraca uwagę na idee obecne w obu utworach, szczególnie na postulat ochrony przyrody, lokalnej kultury i zabytków. Prezentowany zbiór, pochodzący z prywatnej kolekcji Ziyada Raoofa, nie był dotąd prezentowane publicznie.

Maria Kownacka, autorka książek, należała do najbardziej znanych polskich pisarek tworzących dla dzieci i młodzieży. Tytuł wystawy zaczerpnięto ze wspomnienia pisarki dotyczącego początków pracy nad „Szkołą nad obłokami”. W jednym z zeszytów zapisała:

Odwiedził mnie młody, pełen zapału nauczyciel tej szkoły Grucela, rodem z Piwnicznej, i powiedział po prostu: – Słyszałem, że pani pisze książkę o naszych sądeckich stronach, czy nie warto by napisać o szkołach na najwyższych pasmach Beskidu? Na przykład tam, gdzie ja uczę, na paśmie Niemcowej (wzniesienie ponad 1000 m n.p.m.), nie ma żadnego innego dostępu, jak tylko wyprawa piesza albo na nartach. Warunki ciężkie, ludzie pracują nad siły, ziemia jałowa, uprawa trudna, komunikacja wyłącznie pieszo, dzieci od najmłodszych lat muszą pomagać. Każda zima – to walka z „żywiołem” – śniegi, zawieje, mrozy – uciążliwe przebywanie drogi do szkoły, napady wygłodniałych wilków. Warunki, o których, choćby tu, w Rytrze – nawet się nie śniło! Życie tam jest twarde. No i bytowanie? Jak w XVII wieku! Sama pani zobaczy – jakby ktoś zatrzymał czas czy cofnął zegar stulecia. Po prostu „muszka w bursztynie”, relikt, żywy skansen. To było zaciekawiające, a nieustraszony prof. Chomicz ofiarował się towarzyszyć jako przewodnik w pierwszej wyprawie do niemcowskiej szkoły.

W relacji Marii Kownackiej Chomicz nie występuje wyłącznie jako ilustrator przyszłej książki, lecz także jako przewodnik po krajobrazie kulturowym regionu. Artysta poznawał Sądecczyznę jako mąż Sądeczanki, malarz Rytra, Starego Sącza i Pienin, ilustrator i projektant
książek Marii Kownackiej, przyjaciel Jana Wiktora oraz uczestnik lokalnego życia kulturalnego. Ważnym świadectwem jego związków z regionem stała się wystawa zorganizowana w Nowym Sączu w 1968 roku, zatytułowana „Ziemia Sądecka i Pieniny. Kolekcja prac Witolda Chomicza z lat 1927–1967”.

Wystawa „Muszka w bursztynie” Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie jest więc pretekstem do opowieści o tym, jak tworzono literackie obrazy wsi i regionu w XX wieku, jak doświadczenie osobiste autora wpływa na narrację o miejscu oraz o tym jak powstawały książki 70 lat temu.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

materiał przygotowany przez Muzeum Ziemi Sądeckiej