Rok 2026 obfitował w różne edukacyjne jubileusze, ale nie sposób nie wspomnieć o 100-leciu jednej z najbardziej zasłużonych szkół – Ekonoma. Nazwy placówki się zmieniały ale dzisiejszy Zespół Szkół Ekonomicznych w Nowym Sączu na stałe wpisał się w dzieje sądeckiego szkolnictwa.
Nowy Sącz od XIX w. chlubił się szkołą średnią – I Gimnazjum. Po nim nadeszły kolejne placówki, w których można było edukacje zakończyć maturą. Ciągle jednak brakowało szkoły dającej zawód, która wpisałaby się w krajobraz sądeckiej edukacji.
Na to wydarzenie trzeba było czekać do międzywojnia. Szczytowym osiągnięciem nowosądeckiego szkolnictwa zawodowego było powołanie Gimnazjum Kupieckiego, bo taka była pierwotna nazwa Ekonoma. Należy przypomnieć, że w tamtych czasach uczniowie szkół powszechnych mogli udawać się do gimnazjów, gdzie na samym końcu czekała na nich matura. A w tamtych czasach zdanie egzaminu dojrzałości było nie byle czym!
Plany uruchomienia kupieckiej placówki edukacyjnej pojawiły się już w 1911 r., ale ze względu na wojnę zaczęto je zrealizować w niepodległej Polsce. Szkoła oferowała nowatorskie jak na sądeckie warunki kształcenie na poziomie ogólnym gimnazjalnym, ale jednocześnie zapewniała przyuczenie do konkretnego i sprawdzonego w mieście zawodu handlowca i pokrewnych zajęć temu kierunkowi.
1 września 1926 r. nowe Gimnazjum uruchomiono tymczasowo w Czytelni Mieszczańskiej, a następnie przeniesiono do budynku szkoły im. Hoffmanowej. Wówczas funkcjonowało jako 3-letnia Prywatna Szkoła Handlowa, podlegając Towarzystwu Szkoły Handlowej.
Należy dodać, że w powstanie tego Towarzystwa i całej placówki zaangażowana była całe elita ówczesnego Nowego Sącza. Dyrektorem nowopowstałej szkoły został Jan Zajączkowski, postać wyjątkowa w dziejach Ekonoma, ale i również w historii sądeckiej edukacji. Nauka nie była darmowa – na starcie dziejów szkoły opłata za naukę wynosiła 15 zł miesięcznie.
„Handlówka” – bo taką nazwę początkowo używali mieszkańcy regionu – przeżywała wówczas kryzys finansowy, a dyrekcja musiała sama zabiegać o subwencje w mieście: trzeba było opłacić rachunki, ale także kupić maszyny do pisania. Były one niezbędne do rozwoju pracowni, która kształciła by w nowoczesny sposób młodych handlowców. Wskutek zabiegów członków Towarzystwa oraz dzięki pozyskanym dotacjom, w 1931 r. udało się stworzyć nowoczesne gabinety do nauki towaroznawstwa i chemii, pięć sal lekcyjnych oraz świetlicę.
Należy dodać, że w czasach szkół żeńskich i męskich szkoła, jako jedna z nielicznych na Sądecczyźnie, była koedukacyjna. W statystykach i dokumentach można zauważyć, że od początku przeważały w niej dziewczęta. Uczniowie Gimnazjum byli aktywni, bowiem wydawali gazetkę „Nasza Myśl”, która jednak nie przebiła się wyjątkowo w Nowym Sączu ustępując innych wydawnictwom uczniowskim.
W roku szkolnym 1930/1931 opłata za naukę w popularnej „Handlówce” wynosiła już 450 zł. Był to niełatwy czas kryzysu gospodarczego, ale chętnych nie brakowało. Ciasnota w salach sprawiła, że w 1927 r. przeniesiono ją do budynku na ul. Morawskiego. Cały czas jednak zabiegano o godną placówki siedzibę, a w okresie wspomnianych zawirowań gospodarczych nie było to łatwe. Aby przyspieszyć inwestycję, radni pisali petycje do minerstwa, prosząc o subwencje na budowę, a nawet o opał i pokrywanie kosztów opłat za światło. Rajcy również ofiarowali duże dotacje: w 1933 r. przyznano aż 30 tys. zł, a dodatkowo oddano bezpłatnie grunt pod siedzibę placówki.
W efekcie tych działań w 1933 r. rozpoczęto budowę nowej, modernistycznej siedziby szkoły. Przy ulicy Grodzkiej 34 zdumienie Sądeczan budziła przeszklona odważna realizacja Zenona Mariana Remiego. Okazała budowla składała się z trzech pawilonów: gmachu dydaktycznego, sali gimnastycznej i pomieszczeń mieszkalnych. Przy szkole działał sklep publiczny „Praktyka”, prowadzony przez Stowarzyszenie Absolwentów Szkoły Handlowej, w której uczniowie odbywali praktyki.
Od początku dziejów placówki pośród nauczycieli pojawili się znani sądeccy pedagodzy. Wśród nich warto wymienić: Józefa Baczyńskiego, Kazimierza Kryńskiego czy Tadeusza Mączyńskiego. Na skutek reformy, w roku szkolnym 1934/1935 szkoła przekształciła się w Gimnazjum Kupieckie (3-letnie, a od 1936 r. 4-letnie). W kolejnych latach tworzono nowe pracownie, a kadra powiększała się o coraz wyżej wykwalifikowanych nauczycieli. Wielkim sukcesem propagandowym okazała się organizacja ogólnokrajowej wystawy przedsiębiorstw handlowych i przemysłowych. W oddanym do użytku w 1936 roku budynku przy ul. Grodzkiej ulokowano jeszcze Jednoroczną Szkołę Przysposobienia Kupieckiego i od 1938 r. roczną szkołę Przysposobienia Administracyjno-Handlowego.
Tak zaczęła się historia, która od 100 lat trwa do dziś.
Łukasz Połomski
